Viêm đường tiết niệu: nguyên nhân, triệu chứng, cách chữa

UPDATE ON:

Viêm đường tiết niệu là tình trạng viêm nhiễm nguyên nhân do vi khuẩn Escherichia coli (E.coli) gây ra và cách chữa viêm đường tiết niệu như thế nào? Tất cả sẻ có trong nội dung bài viết dưới đây.

Viêm đường tiết niệu là bệnh phổ biến chỉ sau các bệnh về hô hấp. Nó không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn gây biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe. Bệnh dễ điều trị nhưng khả năng tái phát cao.

Đường tiết niệu bao gồm các bộ phận: Niệu đạo, bàng quang, niệu quản và hai quả thận.

Bệnh viêm đường tiết niệu là gì?

bệnh viêm đường tiết niệu là gì
Viêm đường tiết niệu và một số biến chứng nguy hiểm

Viêm đường tiết niệu là thuật ngữ y học chỉ tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở đường tiết niệu, thường do vi khuẩn E.coli gây nên. Trên thực tế, viêm đường tiết niệu thường không phải là tình trạng nguy hiểm, nhưng sẽ gây đau rát và khó chịu khi tiểu tiện, là nỗi ám ảnh với nhiều người. Bệnh thường gặp ở bé gái nhiều hơn bé trai với tỉ lệ 5 gái:1 trai, tỉ lệ nữ giới mắc bệnh lên tới 20-40% nhiều hơn so với nam giới.

Nguyên nhân viêm đường tiết niệu

Nguyên nhân viêm đường tiết niệu chủ yếu là do vi khuẩn gây ra. Thủ phạm gây bệnh chính là vi khuẩn Escherichia coli (E.coli) và các vi khuẩn khác như: Proteus mirabilis, Enterobacter, Citrobacter, Klebsiella, Chlamydia, lậu cầu…

Do một số yếu tố thuận lợi mà các vi khuẩn này có thể xâm nhập vào bàng quang. Nước tiểu chính là môi trường thích hợp để chúng sinh sôi và phát triển, đến một số lượng nhất định nào đó sẽ gây ra tình trạng viêm đường tiết niệu.

Do nhiễm khuẩn E.Coil

Khuẩn E.Coil có tên đầy đủ là Escherichia coli, là nguyên nhân gây nên 90% các trường hợp viêm đường tiết niệu.

E.coli là một loại vi khuẩn điển hình trong đường ruột, chúng từ hậu môn đi vào đường tiết niệu thông qua phân, qua quan hệ tình dục hoặc qua can thiệp ngoại khoa như phẫu thuật nội soi hoặc đặt dụng cụ xông dẫn lưu...

Do quan hệ tình dục

Quan hệ tình dục với người mắc bệnh viêm niệu đạo cũng là nguyên nhân gây bệnh. Trong quá trình cọ sát khi giao hợp, vi khuẩn ở dương vật của nam sẽ xâm nhập vào bộ phận sinh dục nữ và bị đẩy lên bàng quang (do lỗ tiểu gần cửa âm đạo), dẫn đến viêm đường tiết niệu.  

Thường xuyên nhịn đi tiểu

Trong nước tiểu vốn có sẵn một lượng vi khuẩn nhất định, việc nhịn tiểu sẽ khiến lượng vi khuẩn này có thời gian nhân lên với số lượng lớn, tấn công niêm mạc bàng quang và gây nên viêm đường tiết niệu.

Vệ sinh cá nhân không đúng cách

Vệ sinh cá nhân sai cách là một trong những nguyên nhân gây viêm đường tiết niệu hay gặp ở nữ giới. Khi đại tiện hoặc tiểu tiện, chị em thường có thói quen lau chùi từ sau ra trước, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn từ hậu môn (thường là E.coli) đi vào trong vùng kín và gây bệnh.

Không vệ sinh sạch sẽ trong thời kì kinh nguyệt

Trong thời gian hành kinh, máu kinh là môi trường giàu chất dinh dưỡng, thuận lợi cho các vi khuẩn sinh sôi và phát triển. Nếu chị em không chú ý vệ sinh vùng kín và thay băng vệ sinh thường xuyên mỗi 4 tiếng/lần thì viêm đường tiết niệu và viêm đường sinh dục rất dễ phát sinh.

Viêm đường tiết niệu ở phụ nữ mãn kinh

Phụ nữ mãn kinh có nguy cơ bị viêm đường tiết niệu cao hơn so với bình thường. Nguyên nhân là hệ nội tiết của chị em suy giảm, lớp niêm mạc âm đạo và đáy bàng quang mỏng dần, khả năng kháng khuẩn của các bộ phận này suy giảm nên rất dễ bị vi khuẩn tấn công.

Đối tượng nào dễ mắc bệnh viêm đường tiết niệu?

Viêm đường tiết niệu có thể gặp ở cả nam và nữ, từ người già cho đến trẻ em. Thông thường, nữ giới có nguy cơ mắc bệnh hơn nam giới do có đường niệu đạo ngắn (chỉ 3-4cm) hơn so với nam giới (18-20cm).

Ngoài ra, những người bị suy giảm hệ miễn dịch, mắc bệnh sỏi đường tiết niệu, thận hư, ứ trệ nước tiểu, phì đại tuyến tiền liệt, viêm nhiễm nam khoa, viêm nhiễm phụ khoa… cũng dễ mắc bệnh viêm đường tiết niệu hơn so với bình thường.  

Triệu chứng viêm đường tiết niệu ở nam và nữ

triệu chứng viêm đường tiết niệu

Triệu chứng viêm đường tiết niệu điển hình như tiểu buốt, tiểu nhiều, nước tiểu đục, có thể lẫn máu, đau thắt lưng… Biểu hiện viêm đường tiết niệu nam giới có khác biệt so với nữ giới, nguyên nhân là do cấu tạo bộ phận sinh dục của hai giới là khác nhau. Ở nam giới, đường niệu đạo cũng đồng thời là đường sinh dục nhưng ở nữ giới hai đường này hoàn toàn khác biệt.

Dấu hiệu bệnh viêm đường tiết niệu nam

  • Tiểu rắt: Người bình thường đi tiểu từ 5-8 lần trong ngày, có 1 lần vào ban đêm nhưng nam giới bị viêm đường tiết niệu có thể tiểu tới 10 lần/ngày. Tuy nhiên, lượng nước tiểu mỗi lần ra lại rất ít.
  • Tiểu buốt: Cảm giác đau buốt như kim châm dọc niệu đạo, thậm chí là đau đớn mỗi khi đi tiểu khiến nam giới rất khó chịu.
  • Tiểu ra máu: Nếu lượng máu nhiều có thể nhìn thấy rõ màu đỏ trong nước tiểu ở toàn bãi hoặc máu ra ở cuối bãi khi đi tiểu gần hết. Hoặc không thì nước tiểu chuyển sang màu đục, màu hồng.
  • Tiết dịch bất thường: Dịch tiết bất thường ở phần đầu dương vật.
  • Đau và khó chịu khi quan hệ tình dục: Do đường niệu đạo của nam cũng là đường phóng tinh nên nam giới sẽ cảm thấy khó chịu khi xuất tinh, thậm chí xuất tinh đau đớn, có thể xuất tinh ra máu.
  • Cảm giác đau: Đau vùng hông lưng âm ỉ, sốt cao, buồn nôn, cơ thể mệt mỏi nếu viêm đường tiết niệu gây ra viêm thận – bể thận.

Biểu hiện bệnh viêm đường tiết niệu ở nữ giới

Viêm đường tiết niệu ở nữ có một số biểu hiện khá giống với nam giới, đều là cảm giác khó chịu khi tiểu tiện, xuất hiện các hiện tượng rối loạn tiểu tiện như:

  • Tiểu rắt: Đi tiểu thường xuyên nhưng lượng nước tiểu rất ít, cảm giác tiểu không hết, lúc nào cũng muốn đi tiểu.
  • Tiểu nóng: Cảm giác đau buốt và nóng rát khi tiểu tiện.
  • Nước tiểu màu đục và mùi khai nồng.
  • Triệu chứng toàn thân: Đau lưng, đau sườn, buồn nôn, sốt… nếu viêm nhiễm đã lan lên thận – bể thận.

Triệu chứng viêm đường tiết niệu ở trẻ em

Trẻ gặp khó khăn khi tiểu tiện như tiểu ngắt quãng, không liên tục và có mùi hôi, kèm theo các triệu chứng toàn thân như sốt cao, quấy khóc và khó ăn, đau bụng gia tăng khi chạm vào bụng…

Lưu ý: Viêm đường tiết niệu ở trẻ em bị trào ngược bàng quang, niệu đạo dễ dẫn đến suy thận mãn tính.

Chẩn đoán viêm đường tiết niệu

Để chẩn đoán viêm đường tiết niệu, bác sĩ sẽ lấy mẫu nước tiểu để phân tích. Bệnh nhân chú ý lấy nước tiểu giữa dòng để có kết quả chính xác hơn. Đôi khi, kỹ thuật nuôi cấy vi khuẩn có trong nước tiểu sẽ được thực hiện để xác định vi khuẩn gây viêm và loại kháng sinh có hiệu quả.

Trong trường hợp bệnh nhân đã bị viêm đường tiết niệu nhiều lần, thì bác sĩ cần thực hiện thêm các xét nghiệm khác để kiểm tra các bất thường trong đường tiểu như:

  • Siêu âm
  • Chụp CT
  • Chụp cản quang đài bể thận (chụp X quang có chất cản quang).
  • Soi niệu đạo: Sử dụng một ống dài, mỏng có đèn soi gắn phía trước đưa vào niệu đạo và luồn tới bàng quang để quan sát.

Cách chữa viêm đường tiết niệu

cách chữa viêm đường tiết niệu

Điều trị viêm đường tiết niệu cần phải dùng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, đồng thời loại trừ các nguy cơ khiến bệnh tái phát.

Uống thuốc kháng sinh chữa viêm đường tiết niệu

  • Phác đồ dùng kháng sinh kéo dài khoảng từ 5-7 ngày.
  • Với bệnh nhân bị viêm đường tiết niệu tái phát thì thời gian dùng kháng sẽ sẽ kéo dài hơn (10 ngày hoặc 2 tuần)
  • Với những người bị viêm tiết niệu do quan hệ tình dục thì cần phải dùng kháng sinh trị các bệnh quan hệ tình dục, điều trị dự phòng kết hợp với điều trị cùng với bạn tình, kiêng quan hệ tình dục trong quá trình điều trị.
  • Với viêm đường tiết niệu nặng thì nguy cơ biến chứng suy thận rất cao, bệnh nhân phải nhập viện để bác sĩ theo dõi và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, có thể phải tiêm kháng sinh theo đường tĩnh mạch.

Điều trị kháng sinh dự phòng ngăn chặn nguy cơ tái phát của bệnh:

  • Chị em bị tái phát 2 lần/tháng thì bác sĩ sẽ dùng kháng sinh dự phòng liều thấp trong nhiều tháng, có thể dùng liên tục hoặc dùng ngắt quãng để giảm mức độ tái phát của bệnh.
  • Tăng cường uống nước để thanh lọc đường tiểu, khuyến nghị dùng các loại nước mát như râu ngô, bông mã đề để ngăn chặn nguy cơ tái phát của bệnh.

Lưu ý: Một khi viêm đường tiết niệu tái phát thì bệnh nhân không nên dùng lại thuốc của đợt điều trị trước, cũng không nên mua thuốc không kê đơn vì dễ dẫn đến nhờn thuốc, gây khó khăn cho việc chữa bệnh dứt điểm sau này.

Phương pháp vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu hiện là một phương pháp phòng và chữa bệnh khá phổ biến trong y học. Trong đó, bác sĩ sẽ sử dụng các tác nhân vật lý tự nhiên hoặc nhân tạo để tăng cường hiệu quả điều trị, phục hồi chức năng các bộ phận trong cơ thể một cách nhanh chóng.

Để áp dụng phương pháp vật lý trị liệu trong điều trị viêm đường tiết niệu, bác sĩ sẽ sử dụng máy sóng ngắn phát nhiệt giúp viêm nhiễm được đẩy lùi nhanh chóng, tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể và thúc đẩy quá trình tái tạo các tế bào mới, ngăn chặn bệnh tái phát.  

Điều trị viêm đường tiết niệu bằng thuốc Đông y

Đông y sử dụng các bài thuốc từ thiên nhiên để chữa viêm đường tiết niệu. Bệnh nhân có thể tham khảo một trong các bài thuốc sau:

  • Bài 1: Kim tiền thảo 60g, râu ngô 60g, chè 10 g cho vào nồi đổ ngập nước đun sôi trong 10-15 phút để lấy nước uống trong ngày. Bài thuốc chữa viêm đường tiết niệu do sỏi đường tiết niệu.
  • Bài 2: Hạt ích mẫu 9g, chè 9g đun với 600ml nước trong vòng 20 phút. Uống ngày 2 thang, lúc đói để trị trứng tiểu đục, tiểu ra máu, tiểu dắt và buốt khi đi tiểu.
  • Bài 3: Hải kim sa 15g, cỏ seo gà 30g và dây mướp đắng 15g cho vào nồi với 1 lít nước đun trong vòng 15-20 phút, sau đó cho 5g chè vào đun sôi tiếp 2 phút là được. Uống ngày một lần sẽ giúp tiêu viêm, giải độc.

Biến chứng của viêm đường tiết niệu

Thông thường viêm đường tiết niệu lành tính và có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm trong giai đoạn đầu. Nếu viêm tiết niệu xảy ra do các dị tật trong hệ tiết niệu, chủ mô thận gặp vấn đề hoặc bệnh để lâu không được chữa trị thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thận và chức năng sinh sản, thậm chí đe dọa đến tính mạng của bệnh nhân.

  • Suy thận: Vi khuẩn có thể lây lan lên đường tiết niệu, phá hủy chủ mô thận và nhú gận, gây ra viêm bể thận cấp, apxe quanh thận… làm tắc nghẽn hoặc suy giảm chức năng thận.
  • Cắt bỏ thận: Suy thận nếu không được điều trị đúng có thể phải cắt bỏ thận. Người bệnh có thể phải chạy thận để duy trì cuộc sống.
  • Tử vong: Viêm đường tiết niệu nếu tái đi phát lại nhiều lần thì có thể xâm nhập vào máu, gây ra nhiễm trùng huyết, bệnh nhân sốc và tử vong.
  • Vô sinh - hiếm muộn: do đường tiết niệu gần với cơ quan sinh dục (đặc biệt là phần phụ ở nữ giới) nên viêm tiết niệu còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản như: viêm tinh hoàn, viêm mào tinh, viêm túi tinh, viêm và apxe tuyến tiền liệt, gia tăng nguy cơ vô sinh hiếm muộn ở nam giới. Viêm đường tiết niệu ở phụ nữ dễ dẫn đến viêm đường sinh dục, tắc vòi trứng. Đặc biệt là phụ nữ mang thai có thể bị sảy thai, nhiễm trùng ối, nguy cơ vỡ ối sớm, sinh non…

Phòng ngừa viêm đường tiết niệu

Viêm đường tiết niệu dễ chữa nhưng khả năng tái phát nhiều lần. Bệnh nhân cần điều trị theo đúng phác đồ của bác sĩ để kiểm tra tình trạng bệnh của mình và chú ý áp dụng các biện pháp phòng ngừa:

  • Uống nước từ 6-8 cốc mỗi ngày: Nước lọc, nước hoa quả và sinh tố đều có lợi cho cơ thể, không chỉ cung cấp chất dinh dưỡng mà còn thanh lọc đường tiết niệu, thải vi khuẩn trong hệ niệu ra ngoài.
  • Vệ sinh cá nhân sạch sẽ, đúng cách: Vệ sinh cá nhân hàng ngày, riêng chị em cần chú ý nên vệ sinh từ trước ra sau hậu môn, không thụt rửa âm đạo và tắm vòi sen thay vì tắm bồn.
  • Không nhịn tiểu: Tiểu tiện ngay khi có “mắc tiểu” để làm bàng quang rỗng hoàn toàn, tránh vi khuẩn trong nước tiểu phát sinh phát triển.
  • Phòng ngừa viêm đường tiết niệu do quan hệ tình dục: Vệ sinh trước và sau khi quan hệ tình dục, tiểu tiện trước khi quan hệ và hạn chế dùng bao cao su có thuốc diệt tinh trùng.
  • Điều trị ngay và luôn các nguyên nhân dễ gây ra viêm đường tiết niệu như sỏi thận hoặc phì đại tuyến tiền liệt…
  • Thăm khám bác sĩ định kỳ và đi khám bác sĩ ngay khi xuất hiện các triệu chứng viêm đường tiết niệu.

--->>> https://suckhoe24gio.webflow.io